‘‘Nu hebben wij de kans om meer serieus genomen te worden’’

Goes – Pioniers zijn ze: de vier studenten in Goes die tot de eerste lichting in Nederland behoren die met succes een nieuw diploma hebben gehaald. Hun afstuderen valt samen met zorgelijke landelijke cijfers: volgens een nieuw onderzoek van het College voor de Rechten van de Mens voelt één op de vier mensen met een beperking zich minderwaardig en heeft ruim een derde financiële zorgen.

Door Hanna Ippel

Juist in die context is de erkenning van deze eerste lichting ervaringsdeskundigen relevanter dan ooit. De afgelopen anderhalf jaar volgden zij de eerste en enige opleiding die speciaal is ontwikkeld voor studenten met een verstandelijke beperking. De vier mogen zich nu ‘Ervaringsdeskundige Verstandelijke Beperking’ noemen. In het gebouw van Scalda MBO in Goes ontvingen zij op donderdagmiddag 4 juni hun branche-erkende diploma, vergelijkbaar met MBO-niveau 1.

LFB STERKplaats

De opleiding die Mirjam Braspenning, Mark Edewaart, Griselda Schipper en Dounia Bouchikhi hebben afgerond, is gegeven vanuit LFB STERKplaats Goes. ‘‘LFB staat voor Landelijke Federatie Belangenverenigingen voor mensen met een verstandelijke beperking,’’ spreekt Schipper heel snel uit. Gelukkig wordt die ‘mondvol’ nooit gebruikt en zegt iedereen gewoon ‘LFB’, vult coach Mireille Lammens aan. De dertigjarige organisatie zit door heel Nederland met lokale ‘STERKplaatsen’. Vanuit deze plekken wordt gewerkt voor en door mensen met een verstandelijke beperking. Zo ook in Goes: de LFB STERKplaats Goes heeft een samenwerkingsverband met Scalda. 

Volgens Braspenning en Schipper was het een intensieve opleiding. De studenten waren twee tot drie keer per week in Scalda. In de ochtenden gaf Lammens les; ’s middags werkten ze aan opdrachten in een online leeromgeving. In anderhalf jaar doorliepen ze zes grote thema’s, waaronder Ondersteuner en Belangenbehartiging. In de bibliotheek in Goes organiseerden Braspenning en Schipper als eindopdracht een verkiezingsbijeenkomst voor meer dan vijftig mensen met een beperking. Schipper vond dat in het begin ‘‘best wel spannend,’’ maar uiteindelijk ‘‘superleuk.’’ Een van haar hoogtepunten was dat zij aan de minister van Binnenlandse Zaken mocht vertellen hoe de bijeenkomst was verlopen en het belang van toegankelijk stemmen.

Strijd voor erkenning

Braspenning en Schipper kwamen in het LFB-kantoor in Scalda meerdere keren per week samen met hun medestudenten. Braspenning werkt al ruim achttien jaar bij LFB. Ze houdt zich bezig met het VN-verdrag Handicap en geeft gastlessen en presentaties om mensen bewust te maken van ‘‘hoe het beter kan.’’ Dat er nu een branche-erkende opleiding tot ervaringsdeskundige bestaat, betekent veel voor haar. ‘‘Nu hebben wij de kans om meer serieus genomen te worden.’’ Van gastlessen of presentaties die de LFB verzorgt, wordt vaak verwacht dat ‘‘we het wel gratis doen.’’

 Ook coach Lammens ziet dat er ‘‘nog steeds hard gewerkt moet worden om voor wat je doet, betaald te krijgen.’’ Zo werkt LFB mee aan onderzoeken van onderzoeksbureaus voor dataverzameling, maar daar ontvangt de organisatie vaak geen beloning voor. Activiteiten voor de achterban zijn gratis, legt ze uit. Maar activiteiten die zij verzorgen, zoals in de Week tegen Eenzaamheid, kosten veel tijd en energie. De gemeente ondersteunt met subsidie enkele initiatieven in die week. Lammens hoopt dat de ervaringsdeskundigen van de LFB voor die subsidie ook in aanmerking komen. Toch krijgen zij meestal niet betaald omdat zij anders in de problemen komen met hun uitkering. Soms ontvangen zij wel cadeaubonnen, maar betaling is niet mogelijk omdat zij werken op basis van een dagbestedingsindicatie.

Ervaringsdeskundigen

Aan het hoofd van LFB staat Ellis Jongerius, directeur en ervaringsdeskundige met een licht verstandelijke beperking. Zij stelt dat de positie van mensen met een verstandelijke beperking in Nederland verbeterd moet worden: “De nieuwe regering heeft beloofd om het VN-verdrag Handicap beter uit te voeren. Maar we zien daar nog weinig concrete plannen van terug. Tegelijkertijd moet de gehandicaptensector de komende jaren flink bezuinigen. Dat heeft direct gevolgen voor mensen met een beperking.” Dat de vier studenten van de eerste lichting in Goes de opleiding hebben gehaald, is volgens haar harder nodig dan ooit. Ervaringsdeskundigen van de LFB dragen op verschillende manieren bij aan een inclusievere samenleving: ze denken mee over beleid, ondersteunen zorgorganisaties en gemeenten bij het toegankelijker maken van hun dienstverlening en geven gastlessen aan studenten in (zorg)opleidingen. Dat doen zij ook bij Scalda.

Deze week is het tien jaar geleden dat Nederland het VN-verdrag Handicap ondertekende: een verdrag dat gelijke deelname moet garanderen, maar waarvan de ambities volgens het College voor de Rechten van de Mens nog lang niet overal zichtbaar zijn. Braspenning en Schipper zijn optimistisch en hopen dat met de erkende opleiding tot ervaringsdeskundige veel gaat verbeteren. Hun afstuderen markeert een stap richting een samenleving waarin iedereen serieus genomen wordt.