Voorleeskampioen Zola (12) inspireert jongeren: ‘‘Lees wat je leuk vindt’’

Goes – De 12-jarige Zola Steketee uit Kapelle, leerling van vwo 2 aan het Goese Lyceum, kreeg maandag bezoek van schrijfster Jacodine van de Velde. Het bezoek was een prijs die ze won nadat ze afgelopen april de Zeeuwse finale van de landelijke voorleeswedstrijd Read2Me! op haar naam schreef. Zola is de Beste Brugklasvoorleeskampioen van 2026.

Door Hanna Ippel

Begin september werden zorgwekkende cijfers bekend uit het internationale trendonderzoek PISA. Daaruit bleek dat zo’n 40 procent van de Nederlandse 15-jarigen kampt met leesproblemen. De leesvaardigheid onder jongeren daalt al langer, waardoor volgens de onderzoekers meer leerlingen het risico lopen laaggeletterd van de middelbare school te komen. Om lezen aantrekkelijker te maken voor scholieren werd in 2009 Read2Me! in het leven geroepen, een landelijke voorleeswedstrijd van Stichting Lezen in samenwerking met de bibliotheken.

Tijdens de voorleeswedstrijd in ZB Middelburg in april las Zola voor uit Percy Jackson - De zee van monsters van de Amerikaanse schrijver Rick Riordan. Het boek koos ze ‘‘om twee redenen,’’ aldus Zola. ‘‘Er zitten dingen in die je eerst niet begrijpt én het is spannend.” Voorlezen en lezen zijn twee verschillende dingen, legt ze uit. Haar zesjarige zusje leest ze graag voor. ‘‘Bij voorlezen ben je ook een beetje aan het acteren, met je stem en je gezicht.”

‘‘Ik wil wel iets met taal gaan doen.” Het lijkt haar erg leuk om actrice te worden en ze geniet op school van de musical en alles wat daarbij komt kijken. Zola’s interesse in taal en haar enthousiasme voor lezen heeft ze naar eigen zeggen al sinds groep 3. Sinds ze de letters kent, vindt ze lezen leuk. Daarin is ze niet de enige in haar klas, merkt ze op, maar zeker ook niet de norm. Niet iedereen deelt haar liefde voor boeken. Toch ziet Zola waarom lezen belangrijk is, ook voor jongeren die er minder plezier aan beleven. ‘‘Ik merk het vooral bij woordenschat en spelling. Daar heb ik nooit moeite mee gehad.” Dat komt volgens haar mede doordat ze veel leest.

Als voorleeskampioen won Zola een bezoek van schrijfster Jacodine van de Velde aan haar school. Alle tweede klassen maakten maandag kennis met Jacodine en haar nieuwste boek, tevens haar eerste jeugdboek. In de volle aula vertelt ze dat ze niet altijd schrijfster is geweest. Ze werkte een tijd als orthopedagoog in Goes en was gespecialiseerd in de behandeling van jongeren met een eetstoornis. Ze merkte dat deze jongeren vaak op weinig begrip konden rekenen van mensen buiten de kliniek.  

Jacodines eerste boek, Wat je zegt zie je zelf, gaat over een meisje dat van haar eetstoornis af wil. ‘‘Ik hoopte dat er door dit boek meer begrip voor het onderwerp kwam en dat het mensen die ermee te maken hebben helpt.’’ Voordat ze dit boek schreef, had ze nooit de ambitie om schrijfster te worden, vertelt Jacodine. Het schrijven beviel haar zo goed dat ze er haar werk van maakte. Inmiddels schrijft ze Young Adult (YA)-boeken en jeugdboeken en werkt ze als vertaalster. 

Als schrijfster richt Jacodine zich op een doelgroep waarvan geregeld wordt gezegd dat die steeds minder leest. Het gaat haar echter niet in de eerste plaats om het verbeteren van de leesvaardigheid. Schrijven is bovendien geen bijzonder lucratief vak en geld is voor haar geen drijfveer. Vanuit haar achtergrond als orthopedagoog en haar eigen interesses wil ze jongeren vooral iets meegeven. ‘‘In mijn vijf YA-boeken heb ik onderwerpen gekozen waarvan veel te leren valt. Dat ‘‘psychologische stukje,’’ zoals ze het noemt, vindt ze ‘‘belangrijker dan het vergroten van de woordenschat.’’

Hoewel Jacodine zich niet specifiek richt op de discussie rond leesvaardigheid, probeert ze jongeren wel te verleiden een boek op te pakken. Haar nieuwste boek, voor lezers vanaf 10 jaar, gaat over Micha die e-sporter wil worden. ‘‘De personages maken een sterke persoonlijke ontwikkeling door,’’ zegt Jacodine. Dat is kenmerkend voor haar stijl. Ze wilde met het boek de drempel voor jongeren verlagen om te gaan lezen. 

Oorspronkelijk was het bedoeld als novelle, maar de uitgever was enthousiast en zag liever een iets dikker boek. ‘‘Daarnaast speelt natuurlijk ook het thema een rol. Veel jongeren hebben iets met sport of gamen. Als ik aansluit bij hun belevingswereld en iets schrijf dat hen bezighoudt, maak je het aantrekkelijker om een boek op te pakken.” Voor haar onderzoek verdiept ze zich grondig in de onderwerpen waarover ze schrijft. ‘‘Vooral rondom het spel EAFC: als je daarin geïnteresseerd bent en ik gebruik termen die niet kloppen of noem spelers die niet passen, dan haak je als lezer af.”

Zelf hebben Jacodine en Zola niet veel boodschap aan het PISA-onderzoek. ‘‘Als je leerlingen meer stimuleert om te lezen wat ze zelf leuk vinden, gaan ze lezen vanzelf leuker vinden,’’ zegt Jacodine. Ook Zola is daar duidelijk over: ‘‘Je moet lezen wat je leuk vindt. Pas dan kan lezen echt leuk worden.”