Afval? Nee, kunstmateriaal voor vliegende giraffen en paardschapen

Goes - Wie dinsdagochtend een stap zette in vmbo-school Praktiq, keek zijn ogen uit. Zo’n 65 vierdeklassers die niet op buitenlandreis gingen, waren deze week bezig met een megagroot duurzaamheidsproject. Onder leiding van beeldend kunstenaars Carolien Adriaansche en Bianca Runge werden door de hele school creatieve fantasiedieren gebouwd van restmateriaal. De kunstwerken waren donderdag 15 oktober te bewonderen door belangstellenden en buurtbewoners van de school (zie ook de fotoreportage onderaan deze pagina).

Door Hanna Ippel

Adriaansche, alias ‘de Afvaljuf’, kwam dinsdag als gastdocent naar de school om de leerlingen enthousiast te maken over recycling. Al ruim dertig jaar maakt de Haagse kunst van plastic afval. Als verrassing voor de school nam ze een studiegenoot van vroeger mee. Niet zomaar iemand, maar de Zeeuwse kunstenares Runge, die in maart dit jaar nog de Kringlogo-prijs won: een erkenning voor haar bijdrage aan een circulaire samenleving.

Op jacht naar restmateriaal

De school had vooraf aan alles gedacht, ook aan het verzamelen van afval. Want hoe kom je aan genoeg materiaal voor 65 leerlingen die fantasiedieren gaan maken? ‘‘Dat is onze specialiteit,’’ zegt Adriaansche. ‘‘Ik noem het zelf liever restmateriaal, want afval klinkt als vies en niet meer bruikbaar,’’ vult Runge aan. Dat de kunstenaars afval niet als waardeloos zien, is voor hen heel gewoon. ‘‘Ik krijg overal ideeën van,’’ vertelt Runge. ‘‘En het wordt pas een succes als je een grote diversiteit aan materialen vindt,’’ vindt Adriaansche.

De leerlingen kregen in de weken voorafgaand aan het project de opdracht thuis materialen te verzamelen en mee te nemen. Ook het schoolpersoneel ging aan de slag. ‘‘We hebben zelfs de zolder van de school leeggehaald met behulp van de conciërges,’’ vertelt docente Catherine Dekanic. De docenten haalden een hele oogst van de zolder. ‘‘Een oude kassa, telefoons, enveloppen, bureaustoelen,’’ somt docente Janneke Nonnekes op. ‘‘En een paar weken geleden hadden we een ouderavond en daarna gingen docenten samen eten. Toen waren er van die pokébowlbakjes over. Toen zei ik meteen: niet weggooien!”, aldus Dekanic. Runge en Adriaansche namen zelf ook nog een auto vol spullen mee. 

Creativiteit krijgt vleugels

Toen het moment om te bouwen daar was, mocht iedereen materialen kiezen. Alles lag op het podium uitgestald en binnen de kortste keren had iedereen wel iets gevonden om een fantasiedier van te maken. 

Dat je afval kunt omtoveren tot kunst, wisten de kunstenaars moeiteloos over te brengen. Tegen het einde van de ochtend stond de vliegende giraffe Gerda Megadon al in de steigers. Ook paardschaapmiereneter Randy had met wat kleine aanpassingen al ‘‘een persoonlijkheid” gekregen, aldus een leerling.

Kunst als les in duurzaamheid

Adriaansche zag afval door de jaren heen sterk veranderen. Zelf maakt ze vooral werk met plastic. ‘‘Dat is explosief gegroeid rond de eeuwwisseling. Er zijn ook veel meer kleuren en vormen bij gekomen. Dat is gewoon bizar.” Sinds ze aan de slag is als Afvaljuf gaat ze langs bij scholen, musea, bedrijven en gemeenten om mensen te inspireren en bewust te maken. Op scholen laat ze kinderen kunst maken van afval, maar ze merkt ook dat het thema duurzaamheid nog niet overal leeft. ‘‘Het kwartje valt vaak iets later,’’ denkt ze. Dat zij en Runge dat kwartje al een beetje laten vallen, werd tijdens hun presentatie duidelijk. Zo vertelde een leerlinge dat ze wel zestig kledingstukken koopt, maar alles later aan haar zusje geeft.

Dekanic merkt dat het project meer losmaakt dan alleen bewustwording over duurzaamheid. ‘‘Er komen deze week ook allerlei andere talenten en ideeën boven bij leerlingen.” Zo liepen de vierdeklassers maandag door de school om te onderzoeken hoe Praktiq duurzamer kan worden. De beste ideeën worden voorgelegd aan de directie. ‘‘Een groep leerlingen had met behulp van ChatGPT zelfs berekeningen gemaakt voor zonnepanelen op het dak,’’ vertelt Dekanic. Weer andere ideeën komen naar voren bij het ontwerpen en bouwen van de fantasiedieren.

Wat de kunstenaars de leerlingen en anderen vooral willen meegeven, is dat het niet moeilijk hoeft te zijn om anders met restmateriaal om te gaan. ‘‘Je kunt overal iets van maken als je je verveelt of iets wilt knutselen,’’ aldus Adriaansche. ‘‘Als je bepaalde dingen vaker hoort, valt het kwartje ook sneller.” Runge heeft daarop nog een mooie woordspeling om mensen aan te moedigen buiten de gebaande paden te treden: ‘‘Doe maar gek: Je bent al normaal genoeg.”